Asetat Kutu Nedir?

İkitelli’deki atölyede en sık duyduğumuz cümlelerden biri şu: “Bize şöyle şeffaf bir kutu lazım, asetat işte.” Sonra ölçüyü konuşuyoruz, adedi konuşuyoruz, iş baskıya gelince ortaya çıkıyor ki müşterinin kafasındaki kutu ile bizim üretebileceğimiz kutu arasında birkaç teknik karar var ve bu kararlar fiyatı iki katına da çıkarabiliyor, yarıya da indirebiliyor.

Bu yazıyı da tam olarak o boşluğu doldurmak için hazırladım. Piyasadaki asetat kutu sayfalarının çoğu “imalatını yapıyoruz, ölçü ve adet bildirin” diyip kesiyor. Oysa müşterinin karar vermesi gereken şeyler var: malzeme cinsi, kalınlık, baskılı mı baskısız mı, birleştirme tekniği, dosya formatı. Aşağıda bunların hepsini üretim tarafından anlatıyorum.

Başta bir şeyi netleştireyim. Biz hazır kutu satmıyoruz. Rafta duran standart ölçülerimiz yok, her iş ürünün kendi ölçüsüne göre sıfırdan kuruluyor. Bunun bir maliyeti var, bıçak kalıbı her seferinde çıkıyor. Karşılığında ürününüz kutunun içinde boşlukta yüzmüyor, kutu ürüne oturuyor.

Asetat Kutu Nedir?

Sektörde “asetat” kelimesi genel bir isim gibi kullanılıyor. Tıpkı her kağıt mendile “selpak” denmesi gibi. Bir müşteri asetat dediğinde aslında şeffaf plastik levhadan yapılmış katlanabilir kutuyu kastediyor. Ama o levhanın gerçekte hangi hammaddeden olduğu, ürünün ömrünü de baskı kalitesini de doğrudan etkiliyor.

Bugün Türkiye’de asetat kutu adıyla satılan ürünlerin neredeyse tamamı PVC veya PET levhadan üretiliyor. Gerçek asetat, yani selüloz asetat, çok daha pahalı ve nem karşısında boyut değiştirdiği için ambalajda pek tercih edilmiyor. Biz de teklif verirken müşteriye hangi malzemeyi kullanacağımızı yazıyoruz, çünkü aradaki fark sadece isimden ibaret değil.

Gerçek asetat, PVC ve PET aynı şey değil

Asetat Kutu PVC en yaygın olanı. Ucuz, çok berrak, kesimde kırılganlık yapmıyor ve en önemlisi kolay yapışıyor. Solvent bazlı yapıştırıcıyla saniyeler içinde tutuyor, yüksek frekans kaynağıyla da birleştirilebiliyor. Kozmetik, hediyelik ve promosyon işlerinin çoğunda PVC kullanıyoruz.

PET tarafında hikaye değişiyor. PET gıdayla temasa uygun olduğu için kurabiye, çikolata, kuruyemiş gibi işlerde tercih ediyoruz. Geri dönüşüm kodu 1 olduğu için çevre iletişimi yapan markalar da bunu istiyor. Karşılığında yapıştırma zorlaşıyor. Standart solvent yapıştırıcılar PET’te PVC’deki gibi tutmuyor, o yüzden PET kutuları genelde geçmeli (kilitli) tasarlıyoruz ya da ultrasonik kaynak kullanıyoruz.

PETG diye bir ara form daha var. PET’in daha kolay işlenen versiyonu. Kesimde ve kırımda daha uysal davranıyor, bu yüzden karmaşık formlu kutularda bize kolaylık sağlıyor. Fiyatı PET’ten biraz yukarıda.

Bir de PP var, yani polipropilen. Buzlu asetat kutu dediğimiz o mat, sütlü görünümlü kutuların çoğu aslında PP. Şık duruyor, esnek, kırılmıyor. Ama mürekkep tutmakta zorlanıyor. PP’ye baskı yapacaksak yüzeyi önce hazırlamak zorundayız, bunu birazdan anlatacağım.

APET, PETG ve PP nerede devreye giriyor?

Kısaca karar tablosu şöyle işliyor bizde:

Müşteri “gıdaya girecek” dediği anda PVC listeden çıkıyor. Bunu teklifte ayrıca belirtiyoruz çünkü bazı üreticiler fiyat düşük görünsün diye gıda işine de PVC veriyor.

Mikron seçimi: kutunuz ayakta duracak mı?

Asetat kutuda en çok yanlış anlaşılan konu kalınlık. İnternette “10 mikron, 15 mikron” yazan sayfalar var, o rakamlar kutu değil ambalaj filmi kalınlığı. Katlanabilir şeffaf kutu üretiminde çalıştığımız aralık 150 ile 400 mikron arasında.

Kalınlığı seçerken baktığımız iki şey var: kutunun en uzun kenarı ve içine gireceğin ürünün ağırlığı. Yüzey alanı büyüdükçe levhanın kendini taşıması zorlaşıyor, duvarlar içeri çöküyor. Rafta oturmuş gibi duran, kapağı hafif bombeleşmiş kutuların hikayesi hep budur.

Kalınlığa göre kullanım tablosu

Rakamlar mutlak değil. Kare bir kutuyla uzun ve dar bir kutu aynı kalınlıkta farklı davranıyor. Numune basmadan karar vermeyi sevmiyoruz, o yüzden orta ve büyük ölçülerde tek numune çıkarıp müşteriye elle tutturuyoruz.

Kalınlık arttıkça ne kazanır, ne kaybedersiniz?

Asetat Kutu kalın levha daha sağlam duruyor, ürünü daha iyi koruyor ve elde daha pahalı bir his bırakıyor. Bunun karşılığında levha metrekare fiyatı yükseliyor, kesim bıçağı daha çabuk köreliyor, kırım hatlarında beyazlama riski çıkıyor ve katlama işçiliği yavaşlıyor. 400 mikron bir kutuyu elle katlayan operatörün saatte çıkardığı adet, 200 mikronun neredeyse yarısı.

Pratikte tavsiyem şu: içeriğiniz 250 gramın altındaysa ve kutunun en uzun kenarı 15 cm’i geçmiyorsa 200 mikron fazlasıyla iş görüyor. Daha kalını istemek çoğu zaman parayı görünmeyen bir yere yatırmak oluyor.

Baskılı mı, baskısız mı? Önce buna karar verin

Müşterilerin çoğu bize baskılı fiyat sorarak geliyor, sonra rakamı görünce baskısıza dönüyor. Bu sırayı tersine çevirmek daha sağlıklı, çünkü baskı her işte gerekli değil.

Baskısız asetat kutu üretimde klişe yok, baskı ayarı yok, yüzey ön işlemi yok, renk provası yok. Fiyat kaleminin neredeyse yarısı düşüyor. Buna karşılık kutu tamamen sade kalıyor, marka görünürlüğünü başka bir yolla çözmeniz gerekiyor.

O başka yollar da hiç fena değil aslında. Kutunun üzerine yapıştırılan etiket, kurdele ve mühür, sırt bandı, kutunun içine konan kartvizit boyutunda bilgi kartı, hatta ürünün kendi etiketi. Etiket baskısı asetat baskısından çok daha ucuz ve tasarımı değiştirmek istediğinizde kutuları çöpe atmıyorsunuz, sadece etiketi yeniliyorsunuz.

Ne zaman baskı gerçekten gerekli?

Baskıyı savunduğum durumlar şunlar. Perakende rafında duracaksanız ve rakiplerinizin arasından ayrışmanız gerekiyorsa. Kutunun üzerinde zorunlu bilgi taşımanız gerekiyorsa, mesela içindekiler veya son kullanma tarihi alanı. Yüksek adetli düzenli bir üretiminiz varsa ve etiket yapıştırma işçiliği baskı maliyetini geçiyorsa.

Baskıyı önermediğim durumlar da var. Adet düşükse ve tasarımınız henüz oturmamışsa. Sezonluk veya kampanyaya özel işlerde. Ürün gamınız çeşitliyse ve her ürün için ayrı kutu tasarımı yapmak yerine tek sade kutu artı farklı etiket mantığı kuruyorsanız.

Aynı işin iki hali

Bunu somutlaştırmak için tipik bir sabun kutusu üzerinden gidelim. 200 mikron PVC, 90x60x30 mm, 1.000 adet.

• Baskısız versiyonda maliyet kalemleri şunlar: levha, bıçak kalıbı, kesim, kırım, katlama. Beş kalem.
• Baskılı versiyonda üstüne şunlar biniyor: klişe veya baskı hazırlığı, beyaz altlık mürekkebi, renkli mürekkep, baskı işçiliği, yüzey ön işlemi, renk provası ve onay süresi. Termin de birkaç gün uzuyor.

İkisi arasındaki fark adet arttıkça kapanıyor. 1.000 adette baskı ciddi bir yük, 10.000 adette görece küçük bir kalem. Adediniz düşükse ve markanızı yine de göstermek istiyorsanız, sade kutu artı basılı etiket kombinasyonunu hesaplatın. Çoğu zaman kazanan bu oluyor.

Özel ölçü mü, piyasadaki hazır ölçü mü?

Piyasada hazır asetat kutu satan yerler var. Eminönü’nde, Tahtakale’de, internette. Stoktan alırsınız, aynı gün kargolanır, adet kısıtı yok denecek kadar düşüktür. Kalıp masrafı da ödemezsiniz çünkü kalıp zaten çoktan yapılmış.

Biz o işi yapmıyoruz. Bizim ürettiğimiz her kutu siparişe özel, ürünün kendi ölçüsüne göre kuruluyor. Hangisinin size uygun olduğunu dürüstçe ayırayım.

• Hazır ölçü sizin için doğru olabilir eğer adediniz birkaç yüzün altındaysa, ürününüz standart bir ölçüye zaten oturuyorsa, marka kaygınız yoksa ve işi hızlı kapatmanız gerekiyorsa.
• Özel ölçü şu durumlarda anlamlı: ürününüz hazır kutulara tam oturmuyorsa, kutu içinde boşluk kalıyor ve ürün oynuyorsa, düzenli tekrar eden bir üretiminiz varsa, veya kutunun kendisi marka deneyiminin parçasıysa.
• Aradaki farkı en net gösteren şey içerideki boşluk. Ürününüz 88 mm ama hazır kutu 100 mm ise, o 12 mm hem kötü görünüyor hem de ürün kargoda içeride sallanıyor. Dolgu malzemesi koyarsanız maliyet ve emek ekliyorsunuz. Özel ölçüde bu sorun baştan yok.

Bir de ölçü esnekliği meselesi var, bu ilginç bir avantaj. Hazır kutuda ölçü size dayatılıyor. Özel üretimde biz ölçüyü levha yerleşimine göre optimize edebiliyoruz. Aşağıda anlattığım açık ebat mantığı tam olarak bunu sağlıyor ve çoğu zaman kutu başına maliyeti düşürüyor.

Şeffaf yüzeye baskı: işin asıl zor kısmı

Kartona baskı yapmakla asetata baskı yapmak aynı iş değil. Karton mürekkebi emiyor, plastik emmiyor. Mürekkep yüzeyin üstünde duruyor ve orada tutunmak zorunda. Bu tek cümle, aşağıdaki bütün teknik kararların sebebi.

Beyaz mürekkep olmadan renkler neden solgun çıkar?

Bu konuyu rakip sayfalarda hiç göremedim, oysa müşterinin en çok hayal kırıklığına uğradığı yer burası.

• Tasarımınızda koyu kırmızı bir logo var diyelim. Ekranda parlıyor. Kutuya bastığımızda soluk, camsı, arkası görünen bir kırmızı çıkıyor. Sebep basit: CMYK mürekkepler yarı saydam. Kartonda arkalarında beyaz kağıt olduğu için renk oturuyor. Şeffaf asetatta arkalarında hiçbir şey yok, dolayısıyla arkadan gelen ışık rengi yıkıyor.
• Çözüm, renkli baskının altına opak beyaz basmak. Buna beyaz altlık ya da underprint diyoruz. Önce beyaz mürekkep gidiyor, üstüne CMYK. Böylece logo kartondaki gibi doygun çıkıyor.
• Bunun iki sonucu var. Birincisi, beyaz ayrı bir renk sayılıyor, yani maliyeti artırıyor. İkincisi, tasarım dosyasında beyazın nerelere basılacağını sizin belirtmeniz gerekiyor. Bunu nasıl yapacağınızı tasarım bölümünde anlattım.

Bazen beyaz altlık istemiyoruz. Camsı, hayalet gibi duran bir logo efekti hedefleniyorsa doğrudan CMYK ya da tek renk basıyoruz. Ama bu bilinçli bir tercih olmalı, sürprizle karşılaşılan bir sonuç değil.

Serigrafi baskı ne zaman hâlâ en doğru seçim?

Serigrafide mürekkep tabakası kalın oturuyor. Bu da opaklık demek. Şeffaf yüzeyde tek renk logo basacaksak, özellikle beyaz veya metalik altın basacaksak serigrafiden daha iyisini bulmak zor. Renk kütle gibi duruyor, elinizle dokunduğunuzda kabartısını hissediyorsunuz.

Dezavantajı renk sayısı. Her renk için ayrı kalıp, ayrı geçiş, ayrı kurutma. İki renkli bir logo makul, altı renkli bir illüstrasyon serigrafiyle mantıksız hale geliyor. Fotoğraf basmak da mümkün değil.

Yüksek adetli, tek veya iki renkli kurumsal işlerde serigrafi bizde hâlâ ilk sırada.

UV dijital baskı: düşük adette kurtarıcı

Kalıp yok, klişe yok. Dosyayı gönderiyorsunuz, makine doğrudan levhaya basıyor, UV ışığıyla anında kurutuyor. Beyaz mürekkep kanalı da makinenin içinde olduğu için beyaz altlığı ayrı bir iş olarak yapmıyoruz.

1. 500 adetlik bir iş için UV dijital neredeyse her zaman en akıllıca yöntem. Fotoğraf, degrade, çok renkli desen, hepsi çıkıyor. Numune çıkarmak da kolay, aynı gün elinize verebiliyoruz.

Adet büyüdükçe ekonomisi bozuluyor. 10.000 adetlik bir işte dijitalin baskı süresi ve mürekkep sarfiyatı, kalıp maliyetini fazlasıyla geçiyor.

UV ofset ve yüksek adet mantığı

Tabaka halinde plastik levhaya UV kürlemeli ofset mürekkeple baskı yapıyoruz. Kalıp maliyeti var, ayar süresi var, ama makine döndükten sonra adet başı maliyet çok düşük. Dört renk süreç baskı, ince tram, küçük punto yazı, hepsi net çıkıyor.

Eşik adedi işin karmaşıklığına göre değişse de kabaca 5.000 adet üzerinde UV ofset konuşmaya başlıyoruz.

Mürekkep yapışmıyorsa sorun baskıda değil, ön işlemdedir

Plastik yüzeyler düşük yüzey enerjisine sahip. Özellikle PP ve bazı PET türlerinde mürekkep yüzeye kimyasal olarak tutunamıyor, üstünde film gibi kalıyor. İlk bakışta güzel görünüyor, sonra tırnakla kazıyınca kalkıyor, kargo yolunda birbirine sürtünen kutularda baskı siliniyor.

• Bunun önüne geçmek için baskıdan önce yüzeyi aktive ediyoruz. İki yöntem kullanılıyor: korona deşarjı ve plazma. İkisi de yüzeydeki moleküler yapıyı geçici olarak değiştirip mürekkebin bağlanmasını sağlıyor. Alternatif olarak primer, yani astar uygulanıyor.

Bir de test tarafı var. Baskı sonrası çapraz kesme ve bant testi yapıyoruz. Baskılı yüzeye bıçakla ızgara şeklinde çizik atıp üzerine yapışkan bant yapıştırıyor, sonra çekiyoruz. Karelerin kenarlarından mürekkep kalkıyorsa o iş sahaya çıkmaz.

Teklif alırken üreticiye “ön işlem yapıyor musunuz, yapışma testi uyguluyor musunuz” diye sormanızı tavsiye ederim. Cevaptan çok şey anlarsınız.

Kutu nasıl bir araya geliyor? Birleştirme teknikleri

Kesilmiş ve kırımı atılmış levhanın kutu haline gelmesi lazım. Bunun birkaç yolu var ve seçim malzemeye bağlı.

Geçmeli (kilitli) kutular

• Yapıştırıcı kullanılmıyor. Bıçak kalıbına tırnak ve yuva çiziliyor, kutu katlandığında parçalar birbirine kilitleniyor. PET ve PETG’de en çok kullandığımız yöntem bu.
• Avantajı yapıştırıcı kalıntısı olmaması, gıda işlerinde temiz durması ve müşterinin kutuyu düz halde depolayıp ihtiyaç oldukça katlayabilmesi. Kargo hacmi de ciddi düşüyor.
• Dezavantajı, kutunun tekrar tekrar açılıp kapanmasında kilitlerin yorulması ve çok ağır içeriklerde açılma riski.
• Solvent yapıştırma ve frekans kaynağı

PVC’de yapıştırma çok rahat. Solvent bazlı yapıştırıcı iki yüzeyi kimyasal olarak eritip kaynaştırıyor, bağlantı neredeyse malzemenin kendisi kadar güçlü oluyor.

Yüksek frekans kaynağı ise PVC’ye özel bir imkan. Elektromanyetik alan malzemeyi içeriden ısıtıyor, iki katman moleküler seviyede birleşiyor. Dikişsiz, pürüzsüz, çok temiz bir görüntü çıkıyor. Kalıp yatırımı gerektirdiği için genelde yüksek adetli işlerde anlamlı.

PET bu yöntemin dışında kalıyor, moleküler yapısı yüksek frekansa aynı tepkiyi vermiyor. PET işlerinde ultrasonik kaynak ya da geçmeli tasarıma yöneliyoruz.

Asetat kutu fiyatını belirleyen kalemler

Müşteri “asetat kutu fiyatları ne kadar” diye sorduğunda tek bir rakam söylemek mümkün değil. Fiyatı oluşturan kalemleri açıkça anlatmak daha faydalı, çünkü hangi kalemde tasarruf edebileceğinizi böyle görüyorsunuz.

• Her işte çıkan kalemler: hammadde (levha metrekare fiyatı ve kalınlık), bıçak kalıbı, kesim ve kırım işçiliği, katlama ve yapıştırma işçiliği.
• Sadece baskılı işlerde çıkan kalemler: baskı kalıbı veya klişe, mürekkep ve renk sayısı, beyaz altlık, yüzey ön işlemi, baskı işçiliği ve prova.
• Baskısıza döndüğünüzde ikinci grubun tamamı düşüyor. Fiyat farkının sebebi bu.

Bıçak kalıbı ve klişe: tek seferlik ama belirleyici

Asetat Kutu her yeni ölçü için ayrı bıçak kalıbı yaptırıyoruz. Kontraplak üzerine lazerle yol açılıyor, çelik bıçaklar oraya çakılıyor. Plastik kesiminde kullandığımız bıçak açısı kartondakinden farklı, daha keskin. Kırım hatlarında da kartondaki gibi künt kırım bıçağı işe yaramıyor, yarı kesim yapan çizik bıçağı kullanıyoruz, yoksa plastik katlandığı yerden beyazlıyor veya çatlıyor.

Bu kalıp tek seferlik bir masraf. Aynı ölçüyü ikinci kez sipariş ettiğinizde kalıbı sakladığımız için o kalem düşüyor. Müşterilere hep şunu söylüyorum: ürün gamınızı standartlaştırın. Beş farklı üründe beş farklı ölçü yerine üç ölçüde toplanabiliyorsanız, üç kalıpla yaşarsınız.

Açık ebat ve tabaka yerleşimi: gizli maliyet kalemi

Fiyatı asıl belirleyen ama kimsenin konuşmadığı yer burası.

• Kutunun kapalı ölçüsü 10x10x5 cm olabilir. Bizim ilgilendiğimiz açık ebadı, yani düzleştirilmiş hali. Yapıştırma payları, kapak tırnakları ve kilit dilleriyle birlikte belki 32×24 cm oluyor. Standart levha ölçümüz 70×100 cm. O levhaya bu açık ebattan kaç adet sığdığı, kutu başına düşen hammadde maliyetini doğrudan belirliyor.

Burada iki milimetre fark hayat kurtarıyor. Bir tabakaya altı kutu sığıyorsa ve ölçüyü üç milimetre kısarak yediye çıkarabiliyorsak, hammadde maliyeti yüzde on beş düşüyor. Bu yüzden ölçü henüz kesinleşmemiş müşterilerle önce yerleşim çalışması yapıyoruz. “Ürününüz 96 mm yerine 93 mm’lik bir kutuya sığar mı” sorusu, size ciddi para kazandırabilecek bir soru.

500 adet mi, 5.000 adet mi? Amortisman hesabı

Asetat Kıtı kalıp ve klişe sabit maliyet. Adede bölünüyor.

• Diyelim bıçak kalıbı ve baskı hazırlığı toplam 8.000 TL tuttu. 500 adette kutu başına 16 TL sabit maliyet biniyor. 5.000 adette 1,60 TL. 20.000 adette 40 kuruş.
• Rakamlar örnek, ama oran gerçek. Bu yüzden düşük adetli işlerde birim fiyat yüksek görünüyor ve müşteri “bu kadar pahalı mı” diye şaşırıyor. Pahalı olan kutu değil, kalıbın az sayıda kutuya bölünmesi.
• Bizde her iş özel ölçü olduğu için kalıp kalemi hiçbir zaman sıfırlanmıyor. Düşük adetli işlerde yapabildiğimiz iki şey var. Birincisi baskıyı UV dijitale almak, böylece klişe ve ayar masrafı devreden çıkıyor. İkincisi ölçüyü basitleştirmek, yani kilit ve tırnak sayısını azaltıp kalıbın kendisini ucuzlatmak. Çok parçalı, bol kilitli bir kalıpla sade bir kalıp arasında ciddi fark var.

Bir de şu var: ikinci siparişte o kalıp zaten sizin. Arşivde duruyor, tekrar ödemiyorsunuz. Bu yüzden ilk siparişte adedi biraz yüksek tutmak yerine, ölçüyü doğru oturtup ikinci siparişe güvenmek daha mantıklı. İlk parti pahalı görünür, ikinci parti sizi rahatlatır.

Tasarım dosyanızı nasıl göndermelisiniz?

Grafik tarafından gelen biri olarak söylüyorum: gelen dosyaların yarısında zaman kaybı yaşanıyor ve bunların hepsi önlenebilir şeyler.

Dieline katmanı ve taşma payı

Kutu açılımını Illustrator’da ayrı bir katmanda, vektör olarak istiyoruz. Kesim hatları ve kırım hatları farklı renkte olsun, tercihen spot renk olarak tanımlansın. Katman adı “dieline” olsun ki karışmasın.

1. Bu katman baskıya girmiyor, sadece bize yol gösteriyor. Baskı çıktısına karışmaması için üzerine “overprint” işaretlemeyin, ayrı katmanda bırakın yeter.
2. Taşma payını 3 mm veriyoruz. Zemin baskısı varsa kesim hattının 3 mm dışına kadar uzatın. Kesimde yarım milimetrelik kayma normaldir, taşma payı olmayan bir zeminde o kayma beyaz bir şerit olarak görünür.
3. Kritik yazı ve logoları da kesim hattından en az 4 mm içeride tutun. Kırım hatlarının üzerine yazı denk getirmeyin, katlandığında mürekkep o hatta çatlar.

Beyaz kanalını ayırmak (spot white)

Beyaz altlık kullanacaksak, beyazın nereye basılacağını dosyada belirtmeniz gerekiyor. Yöntem şu:

• Illustrator’da yeni bir spot renk oluşturun, adını tam olarak “White” koyun. Beyaz basılmasını istediğiniz alanları bu spot renkle doldurun ve ayrı bir katmana alın. Bu nesnelere overprint fill işaretleyin.
• Alternatif olarak beyaz gerektiren alanları belirtip bize bırakabilirsiniz, biz de üretiriz. Ama kendi hazırlarsanız sonucu tam kontrol edersiniz. Özellikle logonun etrafında beyazın taşmaması gereken durumlarda fark yaratıyor.
• Bir püf noktası: beyaz altlığı renkli grafiğin tam ölçüsünde değil, kenarlardan 0,2 mm içeride tutun. Baskıda milimetrenin altında kayma olduğunda beyaz kenardan dışarı taşıp hale yapmaz.

Şeffafta Pantone neden tutmaz?

Asetat Kutu pantone kılavuzları beyaz kağıt üzerinde ölçülmüş renkler. Aynı Pantone’u şeffaf asetata bastığınızda arkadan gelen ışık rengi değiştiriyor. Altına beyaz basarsanız kağıda yaklaşıyorsunuz, ama beyaz mürekkebin de kendi tonu var ve kağıdın parlaklığından farklı.

Kurumsal renk hassasiyeti olan işlerde çözümümüz basit: numune basıyoruz. Müşteri onaylamadan seri üretime geçmiyoruz. Marka rehberinizde katı bir Pantone tanımı varsa bunu baştan söyleyin, mürekkep karışımını ona göre ayarlarız.

Bir de metalik konusu var. Altın ve gümüş şeffaf yüzeyde kartondakinden farklı davranıyor. Serigrafi metalik mürekkep genelde daha iyi sonuç veriyor. Yaldız folyo uygulaması da mümkün ama plastik yüzeyde ısı ayarı hassas, deneyimli bir yaldızcı gerekiyor.

Asetat kutu mu, asetat kapaklı karton kutu mu, pencereli kutu mu?

Müşterinin aslında sormak istediği soru çoğu zaman bu. Üçü de ürünü gösteriyor ama farklı işler.

Şunu açıkça söyleyeyim: eğer markanızın anlatacak bir hikayesi varsa, yani üzerinde yazı, desen, sertifika logosu, kullanım bilgisi olacaksa tam asetat kutu sizi kısıtlar. Şeffaflık kutunun ana değeri ve üzerini baskıyla doldurdukça o değeri harcarsınız.

Buna karşılık ürünün kendisi görsel olarak güçlüyse, mesela renkli bir sabun, elde yapılmış bir mum, kurdeleli bir aksesuar, tam asetat kutu ürünü kendi reklamı haline getiriyor. O zaman kutuya sadece logo basıyoruz, gerisi ürünün işi.

Ortada kalanlar için asetat kapaklı karton kutu iyi bir denge. Alt gövde 300 gramlık bristol veya kuşe kartondan, üstünde selefon, spot UV, yaldız ne isterseniz. Kapak asetat. Hem sunum hem baskı alanı elde ediyorsunuz. Karton kutu üretimimiz hakkında ayrı bir yazımız var, oraya da bakabilirsiniz.

Gıdaya temas, mevzuat ve geri dönüşüm

Kutunuz gıdayla doğrudan temas edecekse malzeme seçimi keyfi olmaktan çıkıyor. Türk Gıda Kodeksi’nin gıdayla temas eden madde ve malzemeler yönetmeliği çerçevesinde, kullanılan plastiğin uygunluk beyanının olması gerekiyor. Tedarikçiden bu belgeyi istemek sizin hakkınız, biz de kullandığımız levhanın belgesini müşteriye veriyoruz.

• Pratikte gıda işlerinde PET kullanıyoruz. PVC’nin içinde bulunan plastikleştiriciler nedeniyle özellikle yağlı gıdalarla temasta tercih edilmiyor. Kuru kurabiye için bile PET’i öneriyoruz, çünkü marka açısından da savunulabilir bir tercih.
• Mürekkep tarafı da unutulmamalı. Baskı gıdanın temas ettiği iç yüzeye değil, dış yüzeye yapılmalı. İnce malzemelerde migrasyon riski nedeniyle düşük migrasyonlu UV mürekkep kullanılıyor. Bu bilgiyi teklif aşamasında konuşuyoruz.

Geri dönüşüm konusunda PET açık ara önde. Kod 1 ile toplanıyor, Türkiye’de dönüşüm altyapısı var. PVC ise kod 3 ve toplama sistemine girmesi çok daha zor. Ambalajınızın çevre iletişiminde yeri varsa bu fark önemli.

Sektörlere göre kullanım ve ölçü önerileri

Kozmetik ve kişisel bakım

Sabun, banyo bombası, mum, mini krem setleri. En çok 200 mikron PVC ile çalışıyoruz. Sabun için 90x60x30 mm civarı bir kutu tek kalıpla birçok formata uyuyor. Logo tek renk serigrafi, beyaz veya siyah. Sabunun rengi zaten kutunun görselini yapıyor.

Set işlerinde asetat kapaklı karton kutuya yönlendiriyoruz, çünkü iç seperatör gerekiyor ve seperatörü kartondan yapmak hem ucuz hem sağlam.

Kurabiye, çikolata ve butik gıda

PET zorunlu. 250 mikron, geçmeli tasarım. Kurabiye kutularında 150x150x50 mm ve 200x120x50 mm en çok istenen ölçüler. Nem geçirmezlik önemliyse kutu içine ayrıca gıda poşeti koymayı öneriyoruz, çünkü geçmeli kutu sızdırmaz değil.

Bayramlık ve özel gün işlerinde adetler yükseldiği için UV ofsetin ekonomisi tutuyor.

Hediyelik, nikah şekeri ve organizasyon

Küçük ölçüler, yüksek adet, düşük birim fiyat beklentisi. 150 ve 200 mikron arası yeterli. Bu grupta baskısız üretim çok işe yarıyor. Kutuyu sade bırakıp üzerine kurdele, etiket veya mühür koyduğunuzda hem maliyet düşüyor hem de organizasyonun kendi temasına uyarlanabiliyor.

Kına külahı ve konik formlar da bu grupta. Tek parça kesim, kilitli birleşim, kurdeleyle kapatma.

Tekstil, aksesuar ve e-ticaret

Gömlek ve tişört kutularında 300 mikron asetat kutu altına inmiyoruz. Ürün ağır, kutu geniş, ince malzeme kesinlikle çöküyor.

E-ticaret gönderimi söz konusuysa asetat kutuyu tek başına kargoya vermeyin. Şeffaf kutu iç ambalajdır, dışına mutlaka ondüle kargo kutusu gerekir. Aksi halde kargo bandının izi, çizik ve kırık kaçınılmaz.

Üretimden sahaya: sık karşılaşılan 7 sorun ve çözümü

Parmak izi ve çizik

Plastik yüzey her dokunuşu gösteriyor. Üretimde eldivenle çalışıyoruz. Kutuların üzerine koruyucu film çekilebiliyor, müşteri ürünü koyarken filmi soyuyor. Ek maliyeti var ama premium işlerde değiyor.

Statik elektrik ve toz

Kesimden sonra levha statik yüklenip toz çekiyor. Atölyede iyonizer kullanıyoruz. Sahada kutular tozlanıyorsa antistatik sprey işe yarıyor.

Kırım hattında beyazlama

Kalın malzemede kırım bıçağı yanlış ayarlandığında katlanan yer beyazlıyor. Yarı kesim derinliğinin doğru ayarlanması gerekiyor. Bu tamamen üreticinin işi, sizde beyazlama görüyorsanız üretim hatası var demektir.

Soğukta çatlama

PVC düşük sıcaklıkta gevrekleşiyor. Kış aylarında soğuk depoda bekleyen kutular katlanırken çatlayabiliyor. Katlamadan önce oda sıcaklığına gelmesini bekleyin.

Sıcakta form kaybı

PVC 60 derece civarında yumuşamaya başlıyor. Güneş alan vitrinde veya sıcak araçta bekleyen kutular form kaybediyor. Yaz aylarında sevkiyat planlaması yaparken bunu hesaba katın.

Baskının silinmesi

Baskı kargo yolunda siliniyorsa bu yukarıda anlattığım yapışma sorunu. Ön işlem yapılmamış demektir. Numuneye bant testi uygulayın, seri üretimden önce anlaşılır.

Yapıştırmanın açılması

Solvent yapıştırıcının tam kürlenmesi zaman istiyor. Yapıştırılmış kutuları hemen paketleyip üst üste yığmayın. Bizde bekleme süresi var, bunu atlayan üreticilerde açılma yaşanıyor.

Sipariş öncesi bize ne göndermelisiniz?

• Teklifi hızlandırmak için ihtiyacımız olanlar:
• Ürünün ölçüsü (en x boy x yükseklik) ve mümkünse fotoğrafı. Kutunun kendi ölçüsünü değil ürünün ölçüsünü gönderin, kutuyu biz hesaplarız.
• Ürünün ağırlığı. Kalınlık kararını bu belirliyor.
• Gıdayla temas edecek mi. Malzemeyi bu belirliyor.
• Adet. Tek bir rakam yerine iki kademe verin, mesela 1.000 ve 5.000. Aradaki farkı görüp karar verirsiniz.
• Baskı olacak mı, kaç renk, logo mu yoksa tüm yüzey mi. Varsa vektörel logo dosyası.
• Termin. Kalıp süresi ve baskı yöntemi buna göre değişiyor.
• Elinizde numune varsa kargo ile gönderin veya fotoğrafını atın. Bir örnek, on sayfa yazışmadan daha hızlı sonuç veriyor.

Sık sorulan sorular

Asetat kutu minimum kaç adet üretiliyor?

Tüm üretimimiz özel ölçü olduğu için her işte bıçak kalıbı çıkıyor. Baskısız işlerde 500 adetten başlıyoruz. Baskılı işlerde 1.000 adet altında birim fiyat hızla yükseldiği için genelde önermiyoruz, ama ölçü ve tasarım basitse 500 adet de konuşulabilir. Net rakam için ölçüyü görmemiz gerekiyor.

Baskılı asetat kutu ne kadar sürede teslim edilir?

Her iş özel ölçü olduğu için termin bıçak kalıbıyla başlıyor. Kalıp için 3 ile 5 gün ayırın. Üzerine baskısız işlerde 4 ile 6 iş günü, UV dijital baskılı işlerde 5 ile 7 iş günü ekleyin. Serigrafi veya UV ofset baskılı yüksek adetli işlerde toplam süre 10 ile 15 iş gününe çıkıyor.

Şeffaf kutunun tamamına baskı yapılabilir mi?

Teknik olarak evet, ama o zaman kutu şeffaf olmaktan çıkıyor. Genelde bir yüzeye zemin baskı, diğer yüzeyleri şeffaf bırakma şeklinde çalışıyoruz. Ne kadar alanın kapanacağına tasarım aşamasında karar veriyoruz.

Buzlu asetat kutu ile şeffaf asetat kutu arasındaki fark ne?

Buzlu kutu mat, sütlü görünümde. İçerideki ürün siluet halinde görünüyor. Genelde PP veya buzlanmış PVC kullanılıyor. Daha yumuşak ve gizemli bir sunum istiyorsanız buzlu, ürünü net göstermek istiyorsanız şeffaf tercih edin. Buzlu yüzeye baskı yapışması daha zor, ön işlem şart.

Silindir asetat kutu üretiyor musunuz?

Evet. Silindir kutularda gövde tek parça kıvrılıp birleştiriliyor, alt ve üst kapak ayrı. Çap 4 cm ile 20 cm arasında çalışıyoruz. Kapaklar plastik veya karton olabiliyor. Mum, kozmetik ve hediyelik işlerde sık kullanılıyor.

Asetat kutu gıdaya uygun mu?

Malzemesine bağlı. PET kullanıldığında ve uygunluk belgesi olduğunda evet. PVC gıda temasında önerilmiyor. Sipariş verirken hangi malzemeyle üretileceğini yazılı olarak alın.

Kalıp ücretini her siparişte ödeyecek miyim?

Hayır. Bıçak kalıbı tek seferlik. Aynı ölçüyü tekrar sipariş ettiğinizde kalıbı arşivimizden çıkarıyoruz, o kalem faturaya girmiyor. Tasarım değişirse baskı klişesi yenilenir ama bıçak kalıbı aynı kalır.

Asetat kutu fiyatları neye göre değişiyor?

Kalınlık, ölçü, adet, baskı yöntemi ve renk sayısı. En büyük etken adet, ikinci en büyük etken açık ebadın standart levhaya yerleşimi. Ölçüde birkaç milimetre esnekliğiniz varsa bunu bize söyleyin, yerleşimi optimize edip fiyatı düşürebiliriz.

Baskısız asetat kutu üretiyor musunuz?

Evet, işlerimizin önemli bir kısmı baskısız. Baskısız üretimde klişe, mürekkep ve yüzey ön işlemi kalemleri düşüyor, termin de kısalıyor. Markanızı göstermek istiyorsanız sade kutu artı basılı etiket kombinasyonunu hesaplatın, düşük adetlerde genelde bu daha ekonomik çıkıyor.

Hazır ölçü kutunuz var mı?

Yok. Tüm üretimimiz siparişe özel, ürünün kendi ölçüsüne göre. Bunun anlamı her işte bıçak kalıbı çıkması, ama aynı zamanda kutunun ürüne tam oturması ve ölçüyü levha yerleşimine göre optimize edebilmemiz. Birkaç yüz adetlik acil bir ihtiyacınız varsa hazır kutu satan yerler daha hızlı çözüm olur, bunu açıkça söylüyoruz.

Ölçü ve adet elinizde varsa aynı gün fiyat çıkarıyoruz. İsterseniz baskılı ve baskısız iki ayrı rakam verelim, aradaki farkı görüp karar verin. Kararsız kaldığınız yer varsa, mesela kalınlık veya malzeme seçimi, önce onu konuşalım. Yanlış kalınlıkla üretilmiş bin adet kutuyu geri döndürmenin yolu yok.